Single

Nghệ Thuật Trừu Tượng

Posted by Nguyễn Bảo Toàn on 11-02-2026

Funny Facts

Bạn đã bao giờ đứng trước một bức tranh và tự hỏi: “Mình đang nhìn thấy điều gì vậy?” Chính cảm giác ấy lại là nét cuốn hút đặc biệt của nghệ thuật trừu tượng.

Không giống nghệ thuật truyền thống vốn hướng đến việc tái hiện hiện thực một cách chi tiết, nghệ thuật trừu tượng tập trung vào hình khối, màu sắc, đường nét và cấu trúc để gợi mở cảm xúc và ý tưởng.

Khi chiêm ngưỡng, chúng ta không còn bị ràng buộc bởi thực tại mà được mời gọi suy nghĩ, tưởng tượng và cảm nhận một cách tự do. Mỗi tác phẩm có thể “cất tiếng nói” khác nhau với từng người, mở ra những khả năng vượt xa những gì mắt thường nhìn thấy.

Sự chuyển mình khỏi chủ nghĩa hiện thực

Trong nhiều thế kỷ, nghệ thuật phương Tây đề cao chủ nghĩa hiện thực. Các họa sĩ tỉ mỉ tái hiện phối cảnh, ánh sáng và tỷ lệ để phản ánh thế giới một cách chân thực nhất. Phong cảnh, chân dung hay tĩnh vật đều hướng đến việc sao chép đời sống một cách chính xác. Nhưng đến cuối thế kỷ XIX, thế giới thay đổi nhanh chóng.

Công nghệ, khoa học và triết học mở ra những cách tư duy mới, và nhiều nghệ sĩ nhận ra rằng việc tái hiện thực tại đơn thuần không còn đủ để diễn đạt đời sống hiện đại. Họ tìm kiếm điều gì đó sâu sắc hơn — một phương thức thể hiện cảm xúc, năng lượng và nhịp điệu của thời đại. Nghệ thuật trừu tượng đã trở thành ngôn ngữ mới ấy.

Hiểu về tính trừu tượng

Khi nói một bức tranh là trừu tượng, điều đó có nghĩa là nghệ sĩ đã rời xa lối biểu đạt thuần túy mô tả. Mức độ trừu tượng có thể khác nhau. Có tác phẩm chỉ trừu tượng một phần: màu sắc được cường điệu, hình dạng bị biến đổi nhưng ta vẫn nhận ra đối tượng. Có tác phẩm hoàn toàn trừu tượng, không còn bất kỳ dấu vết trực tiếp nào của hiện thực.

Ví dụ, trừu tượng hình học — gắn với những nghệ sĩ như Kazimir Malevich — sử dụng các hình khối đơn giản và đường nét chuẩn xác để truyền tải ý tưởng mà không miêu tả vật thể cụ thể. Ở đây, chúng ta tập trung vào tác động thị giác và cảm xúc thay vì câu chuyện trực tiếp.

Các phong cách trừu tượng một phần

Tính trừu tượng một phần xuất hiện trong những trào lưu như Dã thú và Lập thể. Các họa sĩ Dã thú, như Henri Matisse, sử dụng màu sắc táo bạo và bất ngờ để biểu đạt cảm xúc thay vì phản ánh thực tại. Các họa sĩ Lập thể, như Pablo Picasso, phân tách hình thể thành những mảng hình học, làm thay đổi cách chúng ta nhìn nhận những vật thể quen thuộc.

Khi chiêm ngưỡng những tác phẩm này, ta vẫn có thể nhận ra yếu tố của thế giới thực, nhưng cách thể hiện khiến ta bất ngờ và thách thức cách nhìn quen thuộc. Ta có thể chú ý đến những mảng hình, vùng sáng tối hay tương phản màu sắc đầy mới mẻ.

Các phong cách trừu tượng hoàn toàn

Ở mức độ cao hơn, những trào lưu như trừu tượng trữ tình hay trừu tượng hình học thuần túy loại bỏ hoàn toàn hình ảnh nhận diện được. Nghệ sĩ như Wassily Kandinsky tập trung hoàn toàn vào màu sắc, đường nét và bố cục.

Khi nhìn thấy những vòng xoáy màu sắc rực rỡ hay những đường nét sắc cạnh, bức tranh không kể câu chuyện cụ thể. Thay vào đó, nó khơi gợi cảm xúc, ký ức hoặc suy nghĩ riêng của mỗi người. Chính vì vậy, nghệ thuật trừu tượng mang tính cá nhân sâu sắc: mỗi người trải nghiệm theo cách khác nhau, và mỗi lần ngắm nhìn lại có thể khám phá thêm điều mới.

Vì sao chúng ta kết nối với nghệ thuật trừu tượng?

Một trong những điều thú vị nhất của nghệ thuật trừu tượng là khả năng chạm đến cảm xúc. Hai người có thể nhìn cùng một bức tranh nhưng cảm nhận hoàn toàn khác nhau. Khi không còn sự ràng buộc bởi hình ảnh cụ thể, chúng ta tự do khám phá chuyển động, căng thẳng, nhịp điệu và sự hài hòa.

Một đường cong mềm mại có thể mang lại cảm giác bình yên, sự tương phản mạnh mẽ có thể tiếp thêm năng lượng, còn một nét gãy sắc bén có thể khiến ta suy ngẫm. Nghệ thuật trừu tượng như một tấm gương phản chiếu suy nghĩ và cảm xúc của chính chúng ta, mời gọi ta chiêm nghiệm cả tác phẩm lẫn nội tâm mình.

Học cách thưởng thức nghệ thuật trừu tượng

Chúng ta không cần phải biết rõ ý định của nghệ sĩ để thưởng thức nghệ thuật trừu tượng. Đôi khi chỉ cần quan sát kỹ — cách màu sắc tương tác, cách đường nét dẫn dắt ánh nhìn hay cách hình khối tạo nhịp điệu đã đủ để khơi gợi sự tò mò và thích thú.

Việc tìm hiểu về các trào lưu như Dã thú, Lập thể hay Biểu hiện trừu tượng có thể mang lại bối cảnh hữu ích, nhưng trải nghiệm quan trọng nhất vẫn là khi chúng ta trực tiếp đối diện tác phẩm và để bản thân phản ứng tự nhiên. Ta có thể tiến lại gần để quan sát từng nét cọ, hoặc lùi xa để cảm nhận tổng thể — mỗi góc nhìn lại mang đến một khám phá riêng.

Nhìn thế giới theo cách khác

Nghệ thuật trừu tượng cho ta thấy rằng thế giới không cần phải được tái hiện một cách chính xác mới có ý nghĩa. Khi khám phá màu sắc, hình khối và cấu trúc, chúng ta tìm thấy những cách cảm nhận và suy nghĩ mới.

Khi ghé thăm một phòng tranh hay xem tác phẩm trên mạng, hãy dành chút thời gian dừng lại, quan sát và suy ngẫm. Chỉ một đường cong, một mảng màu hay một mô hình hình học cũng có thể khơi gợi cảm xúc sâu xa, tiết lộ điều gì đó về cách ta nhìn nhận thế giới. Nghệ thuật trừu tượng không chỉ là những gì ta thấy — mà còn là cách ta cảm nhận, tưởng tượng và kết nối. Lần tới khi đứng trước một bức tranh, hãy cho phép mình bước vào thế giới của màu sắc, đường nét và năng lượng ấy. Biết đâu, bạn sẽ khám phá một cách nhìn mới về thế giới và chính bản thân mình.