Visual taste

Câu đố cao cấp

Posted by Nguyễn Huy Đức on 08-02-2026

Useful Tips

Hãy ngồi xuống. Chúng ta cùng bàn về một con số quan trọng đang viết lại luật chơi của thị trường hiện nay. Ngay lúc này, bạn có thể đang cảm thấy áp lực từ hai phía: danh mục đầu tư chứng khoán của bạn có vẻ đang bất ổn, và hóa đơn mua sắm thực phẩm chắc chắn cao hơn. Đây không phải là những vấn đề riêng biệt. Chúng đang va chạm trong một khái niệm tài chính mà mọi nhà đầu tư thông minh nên hiểu ngay bây giờ: Phần bù rủi ro vốn chủ sở hữu (ERP).

Nói một cách đơn giản, đó là lợi nhuận bổ sung mà bạn kỳ vọng từ cổ phiếu so với trái phiếu chính phủ "không rủi ro", như một khoản bù đắp cho việc chấp nhận rủi ro cao hơn. Nhưng khi lạm phát tăng cao, toàn bộ phép tính này bị đảo lộn. Hãy cùng phân tích lý do tại sao đây là con số quan trọng nhất mà bạn đang bỏ qua.

ERP 101: Cái giá mà thị trường phải trả cho nỗi sợ hãi và lòng tham

Hãy coi ERP như chiếc nhẫn phản ánh tâm trạng của thị trường. Khi các nhà đầu tư lạc quan và khao khát tăng trưởng, họ chấp nhận mức phí bảo hiểm thấp hơn để sở hữu cổ phiếu (cần ít phần thưởng thêm hơn). Khi họ lo sợ, họ yêu cầu mức phí bảo hiểm cao hơn nhiều để được bù đắp cho rủi ro. Nó được tính toán gần đúng như sau:

Lợi suất thị trường chứng khoán kỳ vọng - Lợi suất trái phiếu kho bạc 10 năm = ERP

Trong lịch sử, tại Mỹ, mức chênh lệch này thường dao động quanh mức 4-5%. Nhưng lịch sử không có lạm phát như hiện nay.

Cây cờ lê lạm phát: Tại sao giá cả cao phá vỡ mô hình

Lạm phát làm sai lệch phương trình ERP theo hai cách tàn khốc:

1. Nó tấn công lãi suất "phi rủi ro": Lợi suất trái phiếu kho bạc 10 năm được cho là nơi trú ẩn an toàn của bạn. Nhưng khi lạm phát ở mức 6%, lợi suất trái phiếu kho bạc 4% thực tế mang lại cho bạn lợi nhuận thực âm (-2%). Tài sản "an toàn" của bạn đang mất sức mua. Điều này có thể làm giảm giả tạo lợi nhuận kỳ vọng trên thị trường chứng khoán (ERP), khiến cổ phiếu trông hấp dẫn một cách lừa dối trên giấy tờ, trong khi cảm giác thực tế lại không hề an toàn.

2. Nó tạo ra sự không chắc chắn về lợi nhuận trong tương lai: Đối với phần "Lợi nhuận kỳ vọng trên thị trường chứng khoán" trong phương trình, lạm phát là một mối đe dọa. Nó siết chặt túi tiền của người tiêu dùng, làm tăng chi phí đầu vào của công ty (tiền lương, nguyên vật liệu) và buộc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) phải tăng lãi suất, điều này có thể làm chậm nền kinh tế. Điều này khiến việc dự báo lợi nhuận của doanh nghiệp - động lực của giá cổ phiếu - trở nên vô cùng mơ hồ. Trong các chế độ lạm phát cao, tỷ lệ chiết khấu và dòng tiền trong tương lai trở nên rất không ổn định. Việc ước tính ERP trở thành một trò chơi phỏng đoán mang tính đầu cơ, vì các điểm neo giá trị cơ bản đều đang thay đổi.

Vậy, hệ thống ERP hợp lý ngày nay là gì? Cuộc tranh luận lớn

Đây là điểm mà Phố Wall chia rẽ. Không có sự đồng thuận, bởi vì chúng ta đang ở trong một lĩnh vực chưa được khám phá.

Phe "Phải cao hơn": Nhiều người lập luận rằng với sự bất ổn lớn hơn (cú sốc nguồn cung, lãi suất biến động), các nhà đầu tư nên yêu cầu mức phí bảo hiểm cao hơn mức trung bình lịch sử để nắm giữ cổ phiếu. Họ tin rằng ERP thực sự đã mở rộng.

Thực tế "TINA đã lỗi thời": Trong nhiều năm, nguyên tắc là TINA - "Không có lựa chọn nào khác" ngoài cổ phiếu khi trái phiếu không trả lãi. Giờ đây, với trái phiếu có lợi suất 4-5%, đã có một lựa chọn khác. Sự cạnh tranh từ trái phiếu đột nhiên trở nên hấp dẫn buộc cổ phiếu phải đưa ra mức phí bảo hiểm thực sự hấp dẫn, nếu không tiền sẽ chảy ra ngoài. Sự kết thúc của TINA về cơ bản đã thay đổi bối cảnh thị trường chứng khoán. Các nhà đầu tư hiện có một lựa chọn thay thế hợp pháp cho thu nhập, điều này nâng cao tiêu chuẩn định giá cổ phiếu. ERP cần phản ánh sự cạnh tranh mới đó.

Cuộc tranh luận này nhấn mạnh tầm quan trọng của một cách tiếp cận dài hạn, kiên nhẫn - một cách tiếp cận được ủng hộ bởi John W. Rogers, Jr., người sáng lập, Chủ tịch và đồng Giám đốc điều hành của Ariel Investments. Triết lý cốt lõi của công ty ông, lấy cảm hứng từ truyện ngụ ngôn của Aesop, là "chậm mà chắc thắng cuộc đua".

Điều hướng trong màn sương mù: Điều này có ý nghĩa gì đối với danh mục đầu tư của bạn

Bạn không thể tính toán được ERP hoàn hảo, nhưng hiểu được các yếu tố tác động sẽ giúp bạn trở thành một nhà đầu tư thông minh hơn.

1. Tìm kiếm các công ty có "khả năng định giá": Trong môi trường này, hãy ưu tiên các doanh nghiệp có thể chuyển chi phí cao hơn cho khách hàng mà không làm giảm nhu cầu. Thu nhập của họ dễ dự đoán hơn.

2. Đánh giá lại các tài sản "an toàn" của bạn: Trái phiếu đã trở lại, nhưng liệu chúng có thực sự an toàn? Hãy xem xét lợi suất sau khi trừ lạm phát (lợi suất thực). Trái phiếu kho bạc ngắn hạn hiện có thể mang lại sự bảo vệ thực tế tốt hơn so với trái phiếu dài hạn.

3. Chấp nhận sự biến động như một đặc điểm: Chỉ số ERP không chắc chắn có nghĩa là thị trường sẽ không ổn định ở một giá trị hợp lý. Biến động giá rộng hơn là kết quả trực tiếp của điều này.

Tóm lại: Chỉ số ERP không phải là một con số cố định trong sách giáo khoa. Nó là một thước đo thực tế về nỗ lực của thị trường trong việc định giá rủi ro giữa bối cảnh lạm phát. Bằng cách hiểu được nỗ lực đó, bạn sẽ chuyển từ vị thế người thụ động trước sự biến động sang người dẫn dắt thị trường có hiểu biết. Đừng tìm kiếm câu trả lời đúng; hãy tập trung vào việc đặt ra những câu hỏi đúng về rủi ro, các lựa chọn thay thế và tính bền vững. Mức phí bảo hiểm bạn yêu cầu là một tính toán mang tính cá nhân sâu sắc.